boxed
border
#666666
https://www.yabanmersini.com.tr/wp-content/themes/yabanmersini/
https://www.yabanmersini.com.tr/
#4a00bf
style2

YABAN MERSİNİ

Yaban Mersini

yaban-mersini

Yaban Mersini

Yaban mersini, ılıman iklim kuşağına adapte olmuş bir meyve türüdür. Bu meyve botanik olarak gerçek üzümler grubunda yer almaktadır. Kültürü yapılan ve ekonomik öneme sahip olan yüksek, alçak boylu ve tavşan gözü yabanmersini olmak üzere üç farklı türü vardır. Tarımı, Bazı Avrupa ülkelerinde ve Amerika’da binlerce dönümlük tarlalarda yapılmaktadır. Günümüzde gelir elde etmek için yetiştirilen bu tarımsal ürün, 1906 yılından itibaren özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde başlatılan seleksiyon çalışmalarının ürünüdür. Bu çalışmalarla seçilen yabanmersini tipleri daha sonra kendi aralarında melezlenerek yeni çeşitler elde edilmiştir. Islah çalışmaları ile geliştirilen yeni yabanmersini çeşitleri doğada bulunan formlarına göre çok daha iri, daha sulu ve daha tatlı meyveler verirken, hastalık ve zararlılara daha da dayanıklıdırlar. Bu yönleriyle daha geniş alanlara kolaylıkla adapte olabilmektedirler. Bu ürünün iklim isteği bakımından Doğu Karadeniz Bölgesi’ndeki illerden Artvin, Rize, Trabzon, Giresun, Samsun ve Sinop’un genelde rakımı yüksek dağ ve yaylalarında yabanı formları bulunmakta ve yöre halkı tarafından taze olarak, reçel veya pekmez yapılarak tüketilmektedir. Bu tarımsal ürün,  asitli toprakları tercih eder ve genel bir ifade ile yabani yabanmersinlerinin olduğu yerlerde, defne, çam, kızılağaç veya beyaz sedirin karışık olarak yetiştiği nispeten meyilli alanlarda kültür çeşitleri rahatlıkla yetişmektedir. Karadeniz Bölgesi’ndeki toprakların asitli olması ve bölgenin bu tarımsal ürünün anavatanı içinde yer almasından dolayı bölgedeki ürün çeşitliliği fazladır. Toprak ve iklim bakımından bu ürünün yetiştiriciliği için mükemmel şartlara sahip olan Karadeniz Bölgesi, ürünle ilgili tarımın ülkeye yayılmasında öncü konumundadır.

 

Doğu Karadeniz’de Yetişmektedir

 

Doğu Karadeniz Bölgesi dağlarında yabani olarak yetişen bu bitki, formlarına göre Rize’de likapa, kaskanaka, çera, , lifos, Artvin’de morsivit veya mahabak, Trabzon’da ligarba, Ordu-Giresun’da çalı çileği, Kars-Ardahan’da göğen olarak isimlendirilmektedir. Ayrıca yöre insanı tarafından beğenilerek tüketilmektedir. Çay üzümü, çoban üzümü veya ayı üzümü de denilen bu meyve dünyada huckleberry, blueberry, black whortleberry, whortleberry, burren myrtle, bilberry, mrytille, hurtleberry, dyeberry, wineberry ve whinberry adlarıyla tanınmaktadır. Ülkemizde yaban mersini olarak yerleştirilen blueberry, bölgede ürün çeşitliliği bakımından son derece değerli bir meyve türüdür. Asitli toprakları seven yaban mersininin dünyadaki üretimi son derece azdır ve zor şartlarda üretimi gerçekleştirilmektedir. Hem karlı hem de sağlık açısından çok yararlı olan bu bitkinin yetiştiriciliğinde Karadeniz Bölgesi çok üstün imkanlara sahiptir ve bu ürünün gelecekte bölgenin vazgeçilmez tarımsal ürünlerinden biri olacağı belirtilmektedir.

 

Bitkinin Botanik Özellikleri

 

Bu bitkinin botanik özellikleri arasında ilk sırayı toprak üstü organları almaktadır. Ocak şeklinde bir görüntüsü bulunan bu bitkide toprak üstü organlarını, dip kısımdan çıkan yeni, sukkulent yapıdaki sürgünler, odunlu çalı formundaki sürgünler ile 1 yaşlı sürgünlerden çıkan yeni yeşil yan sürgünler oluşturmaktadır. Sırık yani sopa şeklindeki bitki sürgünleri, 10 ila 20 yıl yaşayabilir ancak 5 ila 7 yıl sonra bu sürgünler mutlaka budanarak çıkarılmalıdır. Yüksek boylu çalı formundaki bu bitki 120 ile 300 cm uzunluğuna erişebilir. Alçak boylu çalı formundaki bitki 90 cm uzayabilirken, yarı-yüksek çalı formundaki bitki çeşitleri bu iki grup arasındadır. Tavşangözü türü ise daha uzun sürgünlere sahip olup kuvvetli gelişme gösterirler ve 610 cm boy yapabilmektedirler. Özelliklerinde ikinci sırayı ise kök sistemi almaktadır. Yüksek boylu çalı formundaki bu bitkilerin kökleri incedir ve kök kılları olmayan lifli kök yapısına sahiptir. Su ve besin maddelerinin kökler tarafından emilebilmesi için çoğunlukla endotrofik mikronizmalar ile birlikte yaşarlar. Kökler bitkinin tabanından itibaren 180 cm’ye kadar yayılabilmektedir. Ancak nadiren nüfuz edebilirler. Alçak boylu çalı formundaki bu bitkinin köklerinde de kök kılı yoktur. Çok ince ve lif gibi olan kökleri vardır. Bu yaban mersini bitkileri toprakaltı besinleri depolayarak başka bir yerde büyürler. Dolaysıyla alçak boylu çalı formundaki bu bitkiler yayılıcı form gösterirler. Zamanla bitkiler birbirine eklenerek tek bir gövdeymiş gibi büyüme meydana gelebilmektedir.

 

Yaz İle Sonbahar Aylarında Oluşmaktadır

 

Yaban mersini meyve gözleri yaz sonları ile sonbahar aylarında oluşmaktadır. Tomurcuk gelişimi sürgün ucundan aşağıya doğru meydana gelir. Çiçek tomurcuklarının sayısı iklime bağlı olduğu kadar sürgün gelişme kuvvetine, yani çapına da bağlıdır. Tomurcukların içinde yer alan çiçek demetinin farklılaşması ise aşağıdan yukarı doğru gerçekleşmektedir. Çiçekler, 5 çanak yaprak, 5 taç yaprak, 10 erkek organ ve 1 dişi organ içermektedir. Bu bitkinin meyve iriliği, sürgün çapına ve çekirdek sayısına bağlı olmaktadır. Kalın sürgünler daha iri meyve verirken döllenme sonucunda meyvede meydana gelen çekirdek sayısının fazlalığı da iri meyve ile sonuçlanmaktadır. Bu arada karşılıklı tozlanma da meyve iriliğini artırıcı yönde etkin rol oynamaktadır. Bu bitkinin meyve tutumu için tozlanma gerekmektedir. Bitkide tozlanma böceklerle olmaktadır. Çünkü böcekleri çeken hoş kokulu ve nektar içeren çiçeklere sahiptir. Bu bitkinin çiçeklerinin taç yaprakları bitişik olup uç kısmında açıklık bulunmaktadır. Ters dönmüş çan şeklindeki yaban mersini çiçeğinde yumurtalığın dip kısmında nektar olup, güzel kokusu ile böcekleri çiçeğin dip kısmına kadar çeker. Bu bitkinin çiçeklerindeki polenler çok ağır ve yapışkandırlar. Ayrıca rüzgar ile hareket etmezler. Erkek organları da dişi organlardan uzundur ve çiçeğin uç kısmından dışarı doğru çıkmıştır. Bu yüzden erkek organlardan ayrılan polenler dişi organ tepesine uğramadan çiçeği terk etmektedir. Ayrıca dişi organ kendi kendine tozlanmayı engelleyecek şekilde çıkıntılıdır. Bu yüzden karşılıklı ve arılarla tozlanmaya gerek vardır.

 

Bu Bitki Bir Meyve Türüdür

 

Doğu Karadeniz bölgesinin yüksek rakımlı, fundalık ve ormanlık bölgelerinde birçok yaban mersini türü vardır. Bu bitkinin bir meyve türü olduğu pek çok kişi tarafından bilinmemektedir. Hatta ne işe yarar, yenir mi, içilir mi bu bile pek bilinmemektedir. Şekerden mide rahatsızlıklarına kadar birçok hastalığa faydası olan bu meyvenin kullanım alanları oldukça geniştir. Tatlı ve keklerden yoğurda kadar birçok yiyeceğin içine girmektedir. Ana vatanı kuzey yarımkürenin serin ve dağlık bölgeleri olsa da ülkemizde, Doğu Karadeniz’in yüksek rakımlı, fundalık ve ormanlık bölgelerinde birçok türü bulunmaktadır. Ancak ülkemizde yeni yeni üretilmeye başlanmıştır. Yüksek derecede antioksidan kapasitesine sahip bu meyve, lif yönünden de bir hayli zengin. Bu sebeple tüketilen yağın bir miktarının emilmeden atılmasına yardımcı olmakta. Günde yenilebilecek bir bardak gıdada, 21 gram karbonhidrat, 1 gram protein, 0,5 gram yağ, 19 miligram C vitamini, 145 IU A vitamini ve 85 kalori bulunmaktadır.

 

Bitki Nasıl Tüketilmelidir

 

Peki, bu bitki nasıl tüketilmeli? Yaban mersini, mevsiminde taze meyve olarak yenilir. Meyve suyu, meyve şurubu, reçel veya marmeladı da yapılabilir. Ezmeleri çeşitli pasta ve tatlılarda, kremalı bisküvilerde ve kremadan yapılan hamurumsu tatlıların ve gofretlerin üretilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Şurupları meyveli yoğurt üretiminde değerlendirilebilmektedir. Ara öğünler dışında yoğurt ve süte katılarak da tüketilebilmektedir.

 

Yaban Mersini

 

Yaban mersini bitkisinin çok sayıda rahatsızlı tedavi edici bir özelliği bulunmaktadır. Bu mucizevi meyvenin başta varis olmak üzere basur yani hemoroid, kan damarlarının tıkanması, romatizmal ağrılar, akciğer amfizemi, damar sertliği, artrit yani eklem iltihaplanması, zayıf kılcal damarların güçlendirilmesi gibi rahatsızlıklarının tedavisinde en önemli yardımcı etken olduğu bilinmektedir. Bu meyvenin göz sağlığı için de yararlı olduğu söylenmektedir. Özellikle miyopluk, karasu yani göz tansiyonu, göz yorgunluğu, katarakt ve şeker hastalığı nedeniyle meydana gelen görme bozuklukları ile gece körlüğü gibi rahatsızlıklarda etkili olduğu bilinmektedir. Tavuk karası hastalığının gelişmesini de yavaşlatan bu meyve, gece görüşünü de artırarak göz kamaşmasını gidermektedir. Retinayı güçlendirici olarak da kullanılan bu meyve, mide rahatsızlıklarıyla ilgili olarak da bulantıyı giderir, ülseri ve mide kramplarını da önler.

 

Yaban Mersini İdrar Yollarını Temizler

 

Kan şekerini düzenleyici bir etkisi bulunan yaban mersini bitkisinin, idrar yollarını temizlediği de söylenmektedir İdrar yolu enfeksiyonuna neden olan bakterinin E. Coli olarak adlandırılan bakteri neden olmaktadır. Bu bakterinin en büyük özeliği idrar yoluna yapışmasıdır. Bu yapışma özeliği nedeniyle de idrarla atılması mümkün olmamaktadır. Bu bitkinin meyvesi doğal antibiyotiktir ve bu özelliği sayesinde de idrar yolunu hastalığa neden olan bu bakteriden temizlemektedir. Bu bitkinin meyvesi, yüksek oranda antosiyanin içermektedir. Ayrıca görme kaybını önleyici özelliğe sahip olduğu da bilinmektedir. Bu bitkinin meyvesi beyin sağlığını korur. Özellikle içeriğinde bulunan A, B ve C vitaminleri, selenyum, fosfor, çinko antosiyaninler, magnezyum ile bakır gibi vücut için önemli olan önemli besin öğeleri bulunmaktadır. Hafızayı güçlendiren bu meyvenin beyin hücrelerini ve sinirlerini koruyucu özelliğe sahip olduğu da yapılan araştırmalarla ortaya çıkmıştır. Lif oranı yüksek olan bu meyve, LDL kolesterol seviyesini düşürerek kalp sağlığını da korumaktadır.

2016 © Tüm hakları yabanmersinidünyası® 'na aittir.